Ως υπογονιμότητα ορίζουμε την αδυναμία σύλληψης μετά το πέρας ενός έτους ελεύθερης σεξουαλικής επαφής και αφορά περίπου το 15% των ζευγαριών.
Έχει υπολογισθεί ότι ποσοστό 40% των περιστατικών υπογονιμότητας οφείλονται στον γυναικείο παράγοντα, 40% στον ανδρικό παράγοντα και ποσοστό 20% των περιστατικών οφείλονται σε μεικτά αίτια. Επίσης, περίπου το 10% των ζευγαριών εμφανίζουν ανεξήγητη υπογονιμότητα (ιδιοπαθής υπογονιμότητα ).
ΑΙΤΙΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ
ΑΙΤΙΑ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ
Η διερεύνηση των πιθανών αιτίων υπογονιμότητας, συνήθως ξεκινάει με την εκτέλεση σπερμοδιαγράμματος από την πλευρά του άνδρα, καθώς και υπερηχογραφήματος και υστεροσαλπιγγογραφίας από την πλευρά της γυναίκας. Ανάλογα με το ιστορικό του κάθε ζευγαριού και ύστερα από αναλυτική συζήτηση με τον θεράποντα ιατρό, μπορεί να χρειαστεί να γίνουν και άλλες περισσότερο αναλυτικές εξετάσεις, όπως ορμονικές εξετάσεις αίματος, η δοκιμασία διείσδυσης του σπέρματος στην τραχηλική βλέννη (Huhner test) και διαγνωστική υστεροσκόπηση/λαπαροσκόπηση.
ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΩΟΡΗΞΙΑΣ
Σε περιπτώσεις όπου έχουμε ελαττωματική ωορρηξία η και έλλειψη ωορρηξίας, όπως στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, μπορούμε να προκαλέσουμε φαρμακευτικά την παραγωγή ενός η και περισσοτέρων ωαρίων από τις ωοθήκες. Αυτό επιτυγχάνεται με ορμονικά σκευάσματα, τα οποία χορηγούνται από το στόμα, όπως η κιτρική κλομιφαίνη, η με την μορφή ενέσεων, όπως οι γοναδοτροπίνες. Απαραίτητη κρίνεται η υπερηχογραφική παρακολούθηση της ανάπτυξης των ωοθυλακίων.
Όταν τα ωοθυλάκια αποκτήσουν το κατάλληλο μέγεθος, χορηγείται μια ενέσιμη δόση ανθρώπινης χοριακής γοναδοτροπίνης (HCG), η οποία προκαλεί την τελική ωρίμανση και ωορρηξία.
Ενδομητρική Σπερματέγχυση
Πρόκειται για την τοποθέτηση του σπέρματος εντός της ενδομητρίου κοιλότητας, μετά από ειδική επεξεργασία. Διακρίνεται σε ομόλογη σπερματέγχυση, όταν χρησιμοποιείται το σπέρμα του συντρόφου/ συζύγου, και ετερόλογη σπερματέγχυση, όταν χρησιμοποιείται σπέρμα δότη. Μπορεί να συνδυαστεί με την φυσική ωορρηξία της γυναίκας, η να συνδυαστεί με πρόκληση ωορρηξίας.
Οι κύριες ενδείξεις της ενδομητριακής σπερματέγχυσης είναι η ελαφρού βαθμού ολιγοασθενοσπερμία, οι διαταραχές της τραχηλικής βλέννης, η ενδομητρίωση αρχικού σταδίου καθώς και η ιδιοπαθής υπογονιμότητα.
Εξωσωματική Γονιμοποίηση - IVF
Τέσσερις δεκαετίες μετά την πρώτη επιτυχημένη εφαρμογή της, η μέθοδος της εξωσωματικής γονιμοποίησης συνεχίζει να προσφέρει την χαρά της τεκνοποίησης σε ζευγάρια με μικρές πιθανότητες επίτευξης εγκυμοσύνης. Θα πρέπει να τονιστεί, ότι η εξωσωματική γονιμοποίηση θα πρέπει να είναι το τελευταίο θεραπευτικό μέσο στο οποίο καταφεύγουμε, και εφόσον κάθε άλλη απλούστερη μέθοδος έχει προηγουμένως αποτύχει.
ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ
Ø Ιδιοπαθής ή ανεξήγητη υπογονιμότητα, ιδιαίτερα όταν η ηλικία της γυναίκας υπερβαίνει τα 35 έτη.
Ø Σαλπιγγικός παράγοντας
Ø Υπογονιμότητα ανδρικής αιτιολογίας
Ø Ενδομητρίωση
Ø Διαταραχές ωοθυλακιορρηξίας
Ø Τραχηλικός παράγοντας
Ø Προεμφυτευτική διάγνωση PGS/PGD
Περιπτώσεις όπου, οι γονείς είναι φορείς κληρονομικών νοσημάτων, χρωμοσωμικών ανωμαλιών η μονογονιδιακών νοσημάτων, όταν υπάρχει ιστορικό γέννησης παιδιού με χρωμοσωμική ανωμαλία, η σε ιστορικό επαναλαμβανόμενων αποβολών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, γίνεται βιοψία και τοποθέτηση μόνο των φυσιολογικών εμβρύων στην μήτρα.
ΣΤΑΔΙΑ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ
Έναρξη θεραπείας με ενέσιμα σκευάσματα (γοναδοτροπίνες ), και σε διάφορα πρωτόκολλα, με σκοπό την παραγωγή ικανοποιητικού αριθμού ωαρίων, από τα οποία θα προκύψουν αντίστοιχα έμβρυα. Επιβάλλεται η υπερηχογραφική παρακολούθηση της θεραπείας. Όταν τα ωοθυλάκια φτάσουν το κατάλληλο μέγεθος, χορηγείται μια ενέσιμη δόση ανθρώπινης χοριακής γοναδοτροπίνης (HCG), η οποία προκαλεί την τελική ωρίμανση και ωορρηξία.
Περίπου 36 ώρες μετά την χορήγηση HCG, εκτελείται η διακολπική λήψη των ωάριων. Χορηγείται μικρής διάρκειας αναλγησία/μέθη, υπό την επίβλεψη αναισθησιολόγου. Ταυτόχρονα, γίνεται συλλογή και επεξεργασία του σπέρματος του συζύγου/συντρόφου.
Οι βιολόγοι τοποθετούν τα ωάρια και το σπέρμα προς γονιμοποίηση. Τα έμβρυα παρακολουθούνται τις επόμενες 48-72 ώρες, ως προς την ποιότητά τους.
Την 2η-3η ημέρα μετά την ωοληψία, πραγματοποιείται η εμβρυομεταφορά των ποιοτικά καλύτερων εμβρύων. Τα πλεονάζοντα έμβρυα, καταψύχονται και αποθηκεύονται για πιθανή μελλοντική χρήση.
Δύο εβδομάδες μετά την εμβρυομεταφορά, γίνεται τεστ εγκυμοσύνης, με την μέτρηση χοριακής γοναδοτροπίνης αίματος.
ΑΛΛΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ
Ø Μικρογονιμοποίηση ICSI
Εναλλακτική μέθοδος γονιμοποίησης, η οποία συνίσταται στην εισαγωγή ενός μονο σπερματοζωαρίου εντός κάθε ωαρίου. Η μικρογονιμοποίηση εφαρμόζεται όταν έχουμε σοβαρή ολιγοασθενοσπερμία/αζωοσπερμία, καθώς και σε περιπτώσεις όπου η συμβατική μέθοδος IVF έχει αποτύχει.
Ø Εμβρυομεταφορά βλαστοκύστεων
Σε αυτήν την περίπτωση, τα έμβρυα αφήνονται να αναπτυχθούν στο εργαστήριο ως το στάδιο των 50-100 κυττάρων, και τοποθετούνται στην μήτρα την 5η ημέρα μετά την γονιμοποίηση τους.
Ø Δωρεά ωαρίων
Όταν μια γυναίκα εμφανίζει επαναλαμβανόμενες αποτυχίες εξωσωματικής γονιμοποίησης, βρίσκεται σε φυσική/χειρουργική εμμηνόπαυση, ή είναι άνω των 40 ετών, μπορεί να χρησιμοποιήσει «δανεικά» ωάρια, τα οποία γονιμοποιούνται με το σπέρμα του συντρόφου/συζύγου της.
Ø Δωρεά εμβρύων
Σε περιπτώσεις όπου εκτός από την κακή ποιότητα ωαρίων συνυπάρχει σοβαρή ολιγοσπερμία και/ή αζωοσπερμία, το ζευγάρι μπορεί να χρησιμοποιήσει «δανεικά» έμβρυα.
Ø Δανεική μήτρα
Όταν μια γυναίκα δεν μπορεί να κυοφορήσει η ίδια, λόγω απουσίας μήτρας, σοβαρών ανωμαλιών της μήτρας η σοβαρών προβλημάτων υγείας τα οποία θα έθεταν την υγεία της σε κίνδυνο, υπάρχει η επιλογή μεταφοράς του εμβρύου της στην μήτρα άλλης γυναίκας. Η γυναίκα αυτή κυοφορεί το έμβρυο, και μετά τον τοκετό το νεογνό «επιστρέφεται» στους βιολογικούς του γονείς.
Ø MESA- TESE
Η διαδερμική αναρρόφηση σπέρματος από την επιδιδυμίδα (MESA) και η βιοψία ορχικού ιστού (TESE) εφαρμόζονται σε περιπτώσεις αζωοσπερμίας, όταν δηλαδή δεν υπάρχει άλλος τρόπος λήψης σπέρματος. Τα ληφθέντα σπερματοζωάρια χρησιμοποιούνται για την γονιμοποίηση ωαρίων με την μέθοδο ICSI.
